Category Archives: Shtatzania

Amniocenteza

cfare-eshte-amnio

Çfarë është amniocenteza?

Amniocenteza vërteton anomalitë eventuale tek foshnjat

Amniocenteza është procedurë në të cilën merret lëngu amniotik nga mitra, dërgohet për analizë laboratorike, ku bëhet caktimi i kariotipit të foshnjes, respektivisht numri dhe pamja e kromozomeve.

Ky test diagostik preferohet nga ana mjekut, pas rezultateve të anomalive nga ‘Triple’ testi, brengosja nga çrregullimet e caktuara gjenetike.

Çfarë i paraprin amniocentezës?

Në javën e 12 bëhet ultrazëri ekspertiv, kur gjinekologu kontrollon nëse egzistojnë anomali tek fryti, kontrollon kromozomet e foshnjes dhe bën vlerësimin për rrezik nga Sindromi Daun.

Pastaj bëhen teste ‘skrining’, ku poashtu zbulohen anomalitë. ‘Double’ testi nga gjaku i shtatzënes bëhet përafersisht në të njejtën kohë me ultrazërin ekspertiv, ndërsa ‘Triple’ testi pas javës së 15-të. Nëse rezultatet nuk janë të mira, mjeku do të ju udhëzojë tek gjenetiku, me të cilin do të konsultoheni dhe do të merrni vendim nëse dëshironi të bëni amniocentezën.

Në cilën javë të shtatzanisë bëhet amniocenteza?

Marrja e lëngut të frytit bëhet zakonisht në mes të javës së 16-18 të shtatzanisë, ndërsa më së voni gjer në javën e 19-të. Nëse amniocenteza bëhet që të vërtetohet gjendja e mushkërive të foshnjes, më saktësisht pjekuria e mushkërive shkaku i lindjes së parakohshme, bëhet në mes të javëve 32-36, ndërsa nëse gruaja ka probleme me diabet bëhet edhe gjer në javën e 39-të.

Përse bëhet amniocenteza?

Egzistojnë shumë arsye se përse bëhet kjo procedurë:

1. Amniocenteza gjenetike siguron kontrollimin e materialit trashëgues (kromozomeve) dhe atë sipas rekomandimit të mjekut pas rezultateve të mëparshme të testeve të anomalive, pas informimit të mjekut për sëmundjet në familje dhe në fund janë të domosdoshme konsultimet me gjenetikun, por vendimi është në ju, nëse doni ta bëni amniocentezën.

Me këtë metodë vërtetohet nëse egziston rreziku nga paraqitja e Sindromit Daun, Tarner, Eduardson apo Patau, mund të vërtetohen edhe anomali të tjera të foshnjeve (humbja e shqisave të dëgjimit apo të pamurit). Gjithashtu, në këtë mënyrë mund të vërtetohet me siguri edhe gjinia e foshnjes.

2. Vërtetimi i pjekurisë së mushkërive – më saktësisht kontrollohet nëse mushkeritë e foshnjes janë të gatshme për lindje. Ky tip i amniocentezës bëhet në rastet e komplikimeve të caktuara kur shtatzëna duhet të lind më herët. Kjo procedurë bëhet nga java e 32-të, më se voni gjer në javën e 39-të.

A është kjo procedurë e besueshme?

Amniocenteza është procedurë shumë e besueshme, madje gjer në rreth 99.4 % të rasteve, por është edhe invazive dhe bartë rreziqe të caktuara. Pa sukses mund të jetë vetëm në rastin kur nuk është marrë sasia e mjaftueshme e lëngut amniotik, apo nëse nuk është marrë mostra adekuate.

A duhet domosdoshmërisht të gjitha shtatzënat ta bëjnë amniocentezën?

Jo. Testet skrining (ultrazëri ekspertiv, testi double dhe triple) janë të domosdoshëm në tremujorin e parë të shtatzanisë për të gjitha nënat e ardhshme, pra nëse rezultatet e këtyre testeve tregojnë rrezik nga anomalitë eventuale apo sëmundje të frytit, atëherë duhet të bëhen hulumtime të mëtejshme.

Gjithashtu, nëse bëni pjesë në grupet e rrezikuara, preferohet kjo procedurë, gjithsesi mendoni për këtë ashtu që në fillim konsultohuni me gjinekologun dhe gjenetikun, të cilët do të ju sqarojnë më detalisht se sa është me rrezik të lindni një foshnje me anomali të caktuara.

Sa është e sigurtë kjo procedurë?

Në 1 në 1600 raste mund të ndodh që egziston kromozomopatia e frytit, por në anën tjetër tek 1 në 200 gra pësojnë abort. Megjithatë, pas hulumtimeve të mëvonshme tek shumë raste vërtetohet që aborti është shkaktuar nga kromozomopatia.

Dabëll dhe tripëll testi (Double & Triple Test)

double_triple_test

Çfarë janë Dabëll dhe Tripëll testi, dhe kur bëhen?

Në javën e 12 të shtatzënisë, bëhet një kontrollë shumë e rëndësishme ultrazëri, ku mjeku juaj kontrollon se sa e madhe është rrudhja në qafën e frytit, nëse është e pranishme kocka e hundës dhe në mes tjerash bëhet vlerësimi i përqindjes së rrezikshmërisë nga Sindromi Daun.

Pas kësaj kontrolle, më së miri në mes javës së 13 dhe 13,5 të shtatzënisë, duhet bërë Dabëll testi nga gjaku i shtatzënës.

Me testin e gjakut, matet niveli i pranishmërisë së tre hormoneve në gjakun e nënës AFP, estrioli dhe HCG, të cilët paraqesin rrezikun eventual nga anomalitë kromozomale.

Pas javës së 15 të shtatzënisë, mjeku juaj do të vlerësojë nëse duhet të bëni edhe Tripëll testin. Poashtu, ky test mund të bëhet edhe nëse shtatzëna më parë ka kryer Dabëll testin.

Sa janë këto teste të besueshme?

Shkalla e besueshmërisë së Dabëll testit, i cili bëhet nga java e 15 gjer në 20, është 65 %, përderisa besueshmëria e Tripëll testit, i cili bëhet në periudhën e njejtë, përfshin 75 gjer 78 %.

Megjithatë, duhet theksuar që besueshmëria e testeve, është rritur në 80 % me paraqitjen e Dabëll testit të hershëm, i cili bëhet në javën e 12 të shtatzënisë.

Çfarë tregojnë rezultatet e këtyre testeve?

Në bazë të ultrazërit ekspertiv në javën 12 të shtatzënisë, të dabëll dhe tripëll testit, statistikisht vlerësohen së bashku rreziqet nga Sindromi Daun, si dhe anomalitë tjera kromozomale tek fryti, siç janë Sindromi Eduardson, Sindromi SLO.

Nëse ka gjasa që të egzistojë rreziku nga kromozomopatia, më saktësisht nëse janë rezultatet e tripëll testit anomale, mjeku do të ju sugjerojë që të bëni analizën e lëngut amniotik – amniocentezën, nga brenga e çrregullimeve specifike gjenetike.

Çrregullimi kromozomal

kariotipi_femres_me_daun_sindrome

Çfarë është çrregullimi kromozomal?

Kariotipi i femrës me Sindromin Daun

Çrregullimi kromozomal është – baza e trashëguar e fëmijës, ndërsa çrregullimi i tillë, më i shpeshtë tek fëmijët është Trizomia 21 (Sindromi Daun, Mongoloizmi). Çrregullimet tjera kromozomale janë Trizomia 18, Trizomia 13, Sindromi Tarnerit dhe shumë të tjerë, por të cilët janë më të rrallë.

Çfarë është kariotipi normal?

Secili njeri i shëndetshëm ka 46 kromozome, të cilat gjysmën i ka trashëguar nga nëna, dhe gjysmën tjetër nga babai. Mashkulli dhe femra dallohen vetëm në një kromozome – mashkulli ka Y ndërsa femra X kromozome, kështu që kariotipi mashkullit – numri dhe dukja e kromozomeve 46, XY ndërsa i femrave 46, XX.

Si ta verifikoj a është foshnja ime e shëndetshme kromozomalisht?

Për përgjegjen, se a është foshnja juaj kromozomalisht e shëndetshme, respektivisht a ka kariotip normal mund ta hulumtojmë në dy mënyra – joinvazive dhe invazive. Duke konsideruar që mënyrat invazive japin përgjegje përfundimtare por bartin edhe rrezikun nga aborti, hapi i parë për vërtetimin e grupit të rrezikuar tek i cili duhet bërë hulumtimi është skriningu joinvaziv, i cili përfshin skriningun e ultrazërit dhe atë biokimik.

Çfarë është skrining kromozomopatia?

Skrining kromozomopatia paraqet përqindjen e rrezikut tek lindja e fëmijëve me probleme kromozomale tek secila grua veç e veç, që të përcaktohet tek cili duhet hulumtuar.

Si bëhet skrining kromozomopatia?

Bëhet në disa nivele – në bazë të moshës së nënës, trashësisë së pjesës pas qafës së foshnjes në kontrollën e ultrazërit në periudhën në mes të javës së 11 dhe 14 dhe në bazë të dy hormoneve nga gjaku i nënës të cilat analizohen në gestacionin e njejtë. Duke përdorur moshën e nënës, nga principi ‘sa më e moshuar nëna, aq më i madh rreziku që foshnja të jetë e sëmurë’, si rrezik i nivelit të lartë kemi shënuar 30 % të foshnjave me kromozomopati, në këtë mënyrë duke përjashtuar ti gjejmë 70 % të tjera.

Por, nëse marrim parasysh moshën e nënës dhe pjesën pas qafës së foshnjes, të matur gjatë egzaminimit të ultrazërit në mes të javëve 11 dhe 14 të shtatzanisë, kjo metodë shënon rrezik të lartë rreth 80 % të foshjave me kromozomopati, nga principi ‘sa më e trashë qafa, mundësia më e madhe për të qenë foshnja e sëmurë’. Kësaj i shtojmë edhe dy hormone – beta e lirë HCG dhe PAPP-A të cilat përcaktohen nga gjaku juaj pas kontrollimit me ultrazë në mes të javëve 11 dhe 14 të shtatzanisë, normat e detektimit – numri i foshnjave të sëmura të cilat do ti zbulonim në atë mënyrë rritet në 90 %.

Kur mund ta bëj skrining kromozomopatinë?

Ideale do të ishte po ta bëni në mes të javëve 11 dhe 14, si atë të ultrazërit si biokimik, që të llogaritet rreziku i saktë nga kromozomopatia – zakonisht llogaritet vetëm rreziku nga Sindromi Daun, sepse është më i shpeshti.

Nëse nuk keni mundur ta bëni deri më tani, mos e hezitoni ta bëni në mes të javëve 16 dhe 19 përmes hormoneve të gjakut tuaj, me përcaktimin e tre apo katër hormoneve, mvarësisht prej asaj se çfarë mund të bëjnë në laboratoret tuaja. Përcaktohet alfa feto proteina (AFP), beta HCG, estrioli (E3), dhe ndonjëherë inhibina A.

Në të dy rastet, në bazë të rezultateve, llogariten rreziqet individuale specifike për foshnjen tuaj, në bazë të së cilave ju vendosni nëse doni të hulumtoni edhe më tej apo jo. Nëse keni bërë skrining në tremujorin e parë, duhet ta ripërsëritni edhe në të dytin.

Çfarë është skriningu biokimik?

Skriningu biokimik bazohet në vërtetimin e egzistimit të materieve të caktuara në gjakun e nënës në sasi të mëdha apo sasi të vogla në raport me sasinë ‘normale’. Bëhet fjalë për tremujorin e parë (në mes të javëve 12 dhe 14 të shtatzanisë) apo për tremujorin e dytë (në mes të javëve 16 dhe 19 të shtatzanisë), apo sa me vonë aq më mirë në përputhje me kontrollimin me anë të ultrazërit.

Në tremujorin e dytë mund të përdoret në dy mënyra – si skrining kromozomopatia por edhe për vërtetimin e egzistimit të ndonjë problemi me kurrizin dhe kafkën e foshnjes si dhe me murin e përparmë të stomakut.

Cilat janë vlerat normale të skriningut biokimik?

Egzistojnë vlera normale të caktuara më parë, të nivelit hormonal, të cilat përdoren në skriningun biokimik, të cilat janë specifike për popullsinë e caktuar, dhe për javën e caktuar të shtatzanisë.

Në bazë të informacioneve për lindjen e fëmiut të shëndetshëm, vlera mesatare hormonale në gjak tek gratë me të posalindur të shëndetshëm shënohet si «mesatare» (dhe ka vlerë 1), ndërsa mungesa e kësaj vlere në javën e shtatzanisë llogaritet si «mesatare e shumëfishtë» (multiple of median – MoM). Sa më e afërt vlera mesatare (1 MoM), mundësitë për të qenë foshnja mirë janë më të mëdha.

Çfarë duhet të jenë vlerat hormonale në tremujorin e parë dhe kur rriten rreziqet?

Tek fëmijët me Sindromin Daun, beta e lirë HCG është shpesh e rritur (mesatarja e shumëfishtë 1, 8 e më shumë) ndërsa PAPP-A është shpesh e zvogëluar (mesatarja e shumëfishtë 0,4 e më pak).

Çfarë duhet të jenë vlerat hormonale në tremujorin e dytë?

Në tremujorin e dytë, skriningu biokimik përdoret dyfish – për korigjim të rrezikut nga kromozomopatia por edhe për dyshimin e egzistimin të ndonjë anomalie tek foshnja.

Për qëllimin e parë përdoren 3 apo 4 hormone, mvarësisht prej qendrës ku kryhet skriningu – alfa feto proteina (AFP), beta HCG, estriola dhe në disa qendra edhe inhibina A. Tek fëmijët me Sindromin Daun AFP-ja është shpesh e zvogëluar (mesatarja e shumëfishtë 0,75 e më pak), ndërsa beta HCG është shpesh e rritur (mesatarja e shumëfishtë më shumë se 1,8), përderisa edhe estrioli është shpesh i rritur.

Tek disa kromozomopati të tjera, këto vlera janë të ndryshme, por Sindromi Daun është më i shpeshti, prandaj është e rëndësishme ti dimë këto vlera. Në rastet kur të tre hormonet, edhe AFP e ulët, beta HCG e rritur dhe estrioli i rritur, shtojnë rrezikun nga kromozomatia, këshillohet kariotipizimi i frytit, gjegjësisht përcaktimi i kromozomeve të frytit, të cilat mund të bëhen në dy mënyra, me nxjerrjen e lëngut amniotik (amniocenteza) në mes të javëve 16 dhe 19 të shtatzanisë dhe me nxjerrjen e gjakut të frytit (kordocenteza), pas javës së 20 të shtatzanisë.

Çka nënkupton rritja e alfa feto proteinës (AFP)?

AFP është e rritur më së shpeshti kur ka pasur ndonjë gjakderdhje gjatë shtatzanisë por mund të jetë edhe ndonjë shenjë e anomalive me kurrizin apo me murin e përparmë të stomakut. AFP atëherë është i rritur dukshëm, me mesataren e shumëfishtë mbi 2 (2 Mom).

Për dallim nga rastet, tek të cilat egziston dyshimi për kromozomopati, tek të cilat skrining nuk duhet përsëritur, në rastet tek të cilat AFP është e rritur, testimi mund të përsëritet pas një jave. Nëse niveli është në rënie e sipër, kjo dmth. se kishte të bënte me një fazë kalimtare, e cila besohet se mund të jetë rezultat i gjakderdhjeve të mëparshme në zgavrën amniotike.

Tek këto zbulime të AFP-së së rritur, domosdo duhet bërë kontrollim të detalizuar me ultrazë në qendrën referente për ultrazë prenatal, që të vërtetohet joegzistenca e anomalive tek fryti.

Sa mund ti besohet skriningut?

Ajo që duhet ta keni parasysh tek të gjitha llojet e skriningut, është se nëse merrni rezultate të rrezikut të shtuar, nuk do të thotë që fëmiu është i sëmurë, vetëm nënkupton që rreziqet janë ndërruar, por që mundësitë ende janë të mëdha që fëmiu është krejtsisht në rregull. Rreziku nga 1 gjer në 300 edhe më tej nënkupton që në 299 raste, zbulimi është normal, rreziku nga 1 në 30 nënkupton që në 29 raste, fëmiu është mirë.

Poashtu, rreziku i ulët nuk do të thotë foshnja është e shëndetshme, por që rreziku që të jetë e sëmurë është shumë i vogël. Skriningu, pra, shërben vetëm si orientim që të dimë nëse kemi nevojë për hulumtime të tjera mbi gjendjen e frytit apo nëse ai bën pjesë në grupin me rrezik të ulët ku nuk kemi nevojë për hulumtime të tjera për të vazhduar shtatzaninë.

Nëse nuk e kam bërë skriningun me kohë, a mund ta bëjë atë më vonë?

Egziston mundësia që të bëni kontrollë të detalizuar me anë të ultrazërit në mes të javëve 20 dhe 24 të shtatzanisë, kur kërkohen të ashtuquajturit «markerë» të cilët tregojnë nëse foshnja është e sëmurë. Nëse nuk ka, atëherë mundësia që foshnja është mirë, shtohet. Megjithatë, nuk duhet harruar që vetëm gjysma e foshnjave që kanë probleme me kromozome, do të kenë ndonjë të metë.

Çka nëse skriningu tregon që rreziku që të jetë foshnja e sëmurë është shtuar?

Mjeku juaj do të bisedojë me ju në lidhje me këtë, dhe sigurisht do të ju udhëzojë për konsultim me gjenetikun, ndërsa pas kësaj do të merret një vendim a duhet të bëhet kariotipizimi – nxjerrja e lëngut amniotik apo jo.

Çfarë është ekokardiografia fetale dhe a duhet ta bëj?

Kjo është kontrollimi i zemrës së foshnjes me anë të ultrazërit, në mënyrë të detalizuar, i cili na tregon nëse zemra e foshnjes është e shëndoshë. Bëhet në tremujorin e dytë, zakonisht pas javës së 20 të shtatzanisë.

Rreth 50 % e foshnjave me kromozomopati kanë edhe të meta në zemër, që domethënë nëse kjo lloj e mete e zemrës së foshnjes nuk shihet gjatë kontrollimit të veçantë me ultrazë të detalizuar, atëherë rreziku nga kromozomopatia zvogëlohet.

Rh faktori

Rh-faktori

Përcaktimi i grupit të gjakut dhe Rh faktorit në shtatzani është shumë me rëndësi, sepse tek nënat me Rh negativ, foshnja mund të jetë e kërcënuar nëse trashëgon Rh faktorin pozitiv të atit.

Çfarë është Rh faktori?

Të gjitha grupet e gjakut A, B, AB apo 0 (zero) mund të jenë Rh pozitiv apo Rh negativ. Nëse në rruzat e kuqe të gjakut (eritrocitet) gjendet proteina e quajtur “faktori rezus”, atëherë personi është Rh pozitiv.

Një numër i vogël i njerëzve nuk e kanë këtë proteinë, e cila e morri emrin në bazë të një lloji të majmunit tek të cilët është zbuluar për herë të parë. Për këtë rreth 15% e njerëzve thonë se janë Rh negativ.

Shtatzëna Rh negativ

Nëse shtatzëna është Rh negativ, babai Rh pozitiv, ndërsa foshnja nga babai trashëgon Rh faktorin negativ, atëherë egziston rreziku. Nëna nuk kërcënohet, por egziston rreziku për foshnjen. Nuk ka rrezik nëse foshnja trashëgon nga nëna Rh faktorin negativ, nëse prindërit janë Rh negativ, si dhe nëse janë Rh pozitiv.

Mospërshtatja Rh (Rh inkompatibiliteti)

Nëse në gjakun Rh negativ të gruas, arrin gjaku Rh pozitiv, ajo krijon antitrupa të cilët e mbrojnë nga ky gjak. Antitrupat e krijuar mbesin në organizmin e gruas deri në fund të jetës, duke mos paraqitur ndonjë rrezik për të.

Nëse foshnja është Rh pozitive nga babai, gjatë shtatzanisë egziston mundësi e vogël që gjaku i saj të përzihet me të nënës dhe sfidon krijimin e antitrupave. Për këtë shtatzania e parë nuk është e rrezikshme.

Tek përzierja e gjakut të foshnjes dhe nënës zakonisht vie gjatë lindjes. Antitrupat krijohen pas lindjes dhe nuk paraqesin ndonjë rrezik. Problemi mund të paraqitet në shtatzaninë e ardhshme.

Nëse në shtatzaninë e parë ka bartur foshnjen me Rh pozitiv dhe nëse ka ndodh krijimi i antitrupave, në shtatzaninë e ardhshme egziston rreziku nëse edhe ajo foshnja është Rh pozitiv. Në këtë rast, antitrupat kalojnë lehtë përmes placentës, arrijnë në qarkullimin e gjakut të foshnjes dhe i shkatërrojnë eritricitet e saj. Shkatërrimi i rruzave të kuqe të gjakut shpie tek pagjaksia, e ndonjëherë edhe tek vdekja e frytit. Nëse foshnja e shtatzanisë e parë është Rh negativ nga nëna, nuk formohen antitrupat dhe nuk ka rrezik për shtatzaninë e ardhshme.

Ndikimi i Rh faktorit në foshnja

Nëse nëna në gjakun e saj ka antitrupa, ato gjithsesi sulmojnë gjakun e foshnjes. Antitrupat i shkatërrojnë rruzat e kuqe të gjakut të foshnjes. Foshnja në mitër do vuan nga pagjaksia, prandaj nuk do të ketë oksigjen të mjaftueshëm për zhvillim normal. Kjo gjendje quhet sëmundje hemolitike, Rh sëmundje apo anemi hemolitike. Rëndësia e pagjaksisë, vlerësohet me nivelin e bilirubinës në lëngun amniotik e cila merret me anë të amniocentezës. Nëse niveli i bilirubinës është i vogël, atëherë foshnjes, anemia e lehtë nuk do ti shkaktojë ndonjë dëmtim dhe shtatzania do të ndiqet. Nëse niveli i bilirubinës është i madh, atëherë egziston rreziku që të dëmtohet truri i foshnjes, dhe kjo mund të shkaktojë lindje të parakohshme.

Pas lindjes, foshnjes mund ti bëhet transfuzioni, me anë të cilit gjaku zëvendësohet tërësisht me gjakun i cili nuk përmban antitrupa kundër Rh faktorit. Transfuzioni mund të kryhet edhe përderisa foshnja ndodhet në mitër. Megjithatë, kjo është e rrallë, kështu mund të parandalohet krijimi i antitrupave në gjak me titra të lartë tek shtatzëna dhe në këtë mënyrë të parandalohet dëmtimi i frytit dhe vdekja e tij.

Parandalimi

Krijimi i antitrupave në gjakun e nënës parandalohet me anë të shiringës Rh imunoglobina. Kjo shiringë mbrojtëse tek ne më së shpeshti përdoret me emrin Rhogam. Ajo parandalon krijimin e antitrupave ashtu që pamundëson sistemin imun të nënës të njoh eritrocitet Rh të gjakut të foshnjes. Merret rreth javës së 28-të të shtatzanisë, sepse atëherë egziston rreziku për përzierjen e gjakut dhe pas lindjes në afatin prej 72 orëve.

Rh imunoglobulina (Rhogam) merret edhe në situata të tjera kur egziston dyshimi se mos gjaku i gruas ka rrënë në kontakt me gjakun Rh pozitiv. Mbrojtja aplikohet pas abortit (spontan apo të qëllimshëm), shtatzanisë jashtë mitrës, amniocentezës, gjakderdhjet e mëdha gjatë shtatzanisë, si dhe në rastet e transfuzionit të gjakut apo tek lëndimet e gruas.

Shtatzanitë tjera

Nëse në shtatzaninë e parë egziston mospërputhja e Rh faktorit të nënës dhe foshnjes (Rh inkompatibiliteti), zakonisht nuk ka rrezik. Mund të paraqitet në shtatzanitë vijuese, nëse foshnja është Rh pozitiv.Secila shtatzani e ardhshme është ngapak më e rrezikshme se ajo paraprake. Për këtë kontrolla është më e theksuar.

Mund të bëhet amniocenteza për përcaktimin e bilirubinës në lëngun amniotik, madje edhe merret mostra e lëngut amniotik, bëhet përcaktimi i hemoglobinës si dhe kontrollimi i enëve të gjakut të foshnjes me anë të ultrazërit. Me përdorim të shiringës mbrojtëse Rh imunoglobina rrallë gjendet sëmundja Rh e foshnjeve.

Çfarë duhet të dijë një grua dhe çfarë duhet ndërmarrë në lidhje me Rh faktorin

• Gruaja duhet të dijë grupin e saj të gjakut dhe Rh faktorin që para fillimit të shtatzanisë.

• Nëse nuk e ka vendosur më parë Rh faktorin atëherë duhet ta bëjë këtë menjëherë me të kuptuar për shtatzaninë.

• Nëse është Rh pozitive, foshnja e saj nuk mund ta ketë sëmundjen Rh.

• Duhet ta dijë Rh faktorin e partnerit.

• Nëse gruaja dhe partneri i saj janë Rh negativ, mospërputhje dhe komplikime nuk mund të ketë.

• Mbrojtja aplikohet nëse gruaja është Rh negative dhe partneri Rh pozitiv.

• Nëse gruaja është Rh negative, shiringën mbrojtëse të imunoglobinës duhet marrë nëse ka patur abort spontan apo të qëllimshëm.

• Gruaja Rh negative duhet që pas ndonjë lëndimi të madh, ku mund të ketë patur mundësi të përzierjes së gjakut me gjakun e ndonjë personi tjetër të lënduar, të merr Rhogam.

• Shtatzënat Rg negative duhet të marrin imunoglobinën mbrojtëse (Rhogam) rreth javës së 28-të të shtatzanisë, dhe më së largu 72 orë pas lindjes.

• Shtatzënat Rh negative duhet të vizitohen më shpesh tek mjeku gjatë shtatzanisë.

• Shtatzënat Rh negative duhet ti lajmërohen gjinekologut, pas çfarëdo gjakderdhjeje eventuale të mundshme.